×
Copiar URL
Diario 31.01.2020

Arredor da produción dun desexo colectivo

Relato da xornada do 24 de xaneiro



Pode que todo este proceso que estamos a levar a cabo sexa o motor dunha máquina que produce desexo colectivo. Que, dalgún xeito, o grande reto deste proxecto non sexa outro que aprender a desexar en comunidade. Pero, cales mecanismos nos moven a desexar algo? E que precisamos para pasar do desexo persoal ao común? Esta máquina de producir desexos colectivos esixíanos unha xuntanza máis íntima, nun lugar no que as persoas participantes nos sentísemos coma na casa; un espazo coñecido e cómodo. Se temos unha vontade común, se podemos devecer por cousas semellantes para o noso entorno, entón precisábamos desa intimidade para facelas emerxer.

No viño do país, o lume aceso e unhas cuncas de viño agardaban ás trinta persoas que nos xuntamos para continuar co proceso participativo de encargar unha obra de arte para Betanzos, seguindo a estela do legado dos irmáns García Naveira. O viño do país, coa mesa posta e o cheminea prendida, semellaba darnos ese entorno familiar e repousado no que sentarnos a debullar nos anceios e tratar de poñerlles palabras. A premisa da xornada semellaba complicada. Tratábase de negociar o desexo, de comezar a perfilar ese encargo para pechar a primeira fase deste proxecto. E por iso tamén foi un entorno de celebración do final desta etapa e de comezo da seguinte: a escolla da artista e a materialización da encarga.

Pero, como se conecta co desexo? Que nos gustaría que acontecese en Betanzos, que materialice ese desexo persoal e tamén colectivo nunha obra de arte? O xogo proposto foi poñerse na pel da artista; utilizar as ferramentas que nos dá a arte para comezar a imaxinar esa obra e, en base ás propostas, comezar a afondar nelas, tendo en conta todos os criterios que foran saíndo nas sesións anteriores.

Para iso, desfixemos a mesa –que xa estaba preparada para a cea– e dispuxémola para o debuxo. Mentres entraba xente a cear nas mesas a carón das nosas, nós comezamos a representar o desexo. E saíron cousas como...

Conxunto de debuxos-ideas do taller

Debería ser algo perdurable no tempo e práctico; e tamén ten que ter algo de xogo, de descubrimento, apuntou unha participante. A obra debe ser un lugar onde pasar o tempo pero sen ser un lugar físico, engade outra persoa. Preguntámonos, que queda das obras cando sacamos a súa parte máis material? Entón fálase de arquivos sonoros, de cancións, de curtametraxes. Algo que, ademais, poida implicar un compromiso de continuidade, de que se siga producindo e que non quede na realización dunha soa obra rematada.

Conxunto de debuxos-ideas do taller

Pensando en algo máis material, tomando como referencia o espazo do Pasatempo, a obra podería ser inmersiva ou interactiva, nunha confluencia do artificial coa natureza, indica outra das asistentes. Pero, e se facemos unha inmersión no desleixo?, engade outra voz. E se canalizamos a rabia para crear unha instalación, ubicada en diversos lugares moi transitados, na que se poida escoitar e ver como se derruba o patrimonio betanceiro? Obrigaríamos á cidadanía a tropezar a cada paso co desleixo, encararíano permanentemente.

Conxunto de debuxos-ideas do taller

E con esta proposta abriuse o debate, con opinións a favor e opinións en contra, porque algunhas das persoas participantes afirmaron que querían sentirse orgullosas de Betanzos, pero non defensivamente, senón dun xeito máis propositivo ou construtivo.

Conxunto de debuxos-ideas do taller

E se se fai unha barca?, indica un pequeno grupo que traballou colectivamente. Unha barca amarrada na beira do río, cunha plataforma como embarcadoiro, un lugar que puidese funcionar como escenario, utilizable, no que acontezan cousas, como unha sorte de embarcadoiro público no que facer reunións, ou concertos... Algo que beba moito da tradición, de xeito que o artista seleccionado poida colaborar con artesáns para aprender das maneiras de facer locais.

Conxunto de debuxos-ideas do taller
Conxunto de debuxos-ideas do taller

Antigamente, nas vodas, os noivos poñían o sombreiro da regueifa, explica outra persoa. Poderíamos organizar un casamento, a modo de performance. Casar con Betanzos como unha maneira de comprometernos coa vila. ... Ou, precisamente diante da falta de compromiso, facer un mural denuncia, engade unha das últimas asistentes en participar nesta actividade.

Pero quizais sexa moito máis interesante construír desde o que temos, dun xeito propositivo, e non só desde a queixa. Quizais sexa máis interesante cavilar sobre o patrimonio arredor deses dous eixos sobre os que xirou a xornada: o desexo e o común. Isto é, o patrimonio como desexo do común.

E unha vez feita a posta en común... agora que? Pois agora coller folgos e continuar este diálogo coas partes, seguir fiando este relato e seleccionando a posibles artistas, porque o proceso participativo continuará con eles ou elas. Ien fin, facermos un pequeno descanso das sesións participativas para retomalas en maio, cando xa non faga falta poñerse ao carón do lume para non ter frío.

E deste xeito, volvemos desfacer a mesa para, agora si, enchela coa cea común e coas xerras de viño. E que a celebración continúe, ao son que nos marcan as pandeireteiras e as coplas das Pesquedellas!

Pandereteiras feministas As Pesquedellas
A Cabezuda Travestida Divine

Fotografías de Oscar Gorriz